Hoeveel stroom gebruikt een airco? Zo reken je het verbruik uit

Een aanduiding van 3,5 kW vertelt hoeveel koeling een toestel kan leveren. Het is geen elektrisch verbruik van 3,5 kW. Voor je jaarverbruik tellen het koelvermogen, de gebruiksuren en de SEER mee: de efficiëntie over een koelseizoen.

Milieu Centraal noemt 80 kWh voor een single split bij 110 uur gebruik. ANWB rekent met 240 kWh bij 240 uur. Geen van beide getallen voorspelt zonder die aannames jouw verbruik.

Op een hete dag kan een toestel van 3,5 kW op vol vermogen ongeveer 1 kWh in een uur vragen. Dat volgt uit de TNO-voorbeeldgegevens hieronder. ANWB noemt ongeveer 1 kWh per uur bij normaal gebruik en tot 5 kWh per uur in de allerhoogste koelstand; dat laatste is geen vaste waarde voor een toestel van 3,5 kW.

Koelvermogen beschrijft hoe snel warmte uit een ruimte wordt gehaald. Opgenomen vermogen is het elektrische vermogen dat daarvoor nodig is. Volgens Technische Unie over aircoverbruik (Nederlands) ligt dat nominale, opgegeven vermogen bij een split van 3,5 kW meestal tussen 900 en 1.200 W.

Watt, afgekort W, zegt hoeveel vermogen het apparaat op dat moment vraagt. Kilowattuur, afgekort kWh, telt de gebruikte energie over een periode. Bij een constant opgenomen vermogen van 1.000 W gebruik je in vier uur 4 kWh.

TNO toont bij 35 graden buiten een voorbeeld met 3,50 kW koeling en EER 3,49. EER is hier de verhouding tussen koeling en elektrisch vermogen bij die omstandigheden. Eigen berekening: 3,5 gedeeld door 3,49 geeft ongeveer 1 kW opgenomen vermogen. Een uur op dat vermogen betekent ongeveer 1 kWh stroom. Dit past bij de vermogensrange van Technische Unie en de normale stand die ANWB beschrijft.

De jaarlijkse koellast is de hoeveelheid warmte die de airco in een jaar moet afvoeren. TNO deelt die koellast door de efficiëntie tijdens het koelseizoen. Hieronder gebruiken we daarvoor kortweg SEER. Dat is een seizoensgemiddelde, geen vaste verhouding voor ieder uur.

1. Zoek het koelvermogen in kW op bij het toestel.
2. Schat de uren op vol vermogen. TNO noemt dit equivalente vollasturen: de uren die overblijven als je alle koeling omrekent naar draaien op vol vermogen.
3. Doe koelvermogen maal die uren. Dit geeft de geschatte jaarlijkse koellast in kWh.
4. Deel de koellast door de SEER. Tel voor een jaartotaal het ruststandverbruik apart erbij op.

Uren dat de airco aanstaat zijn niet automatisch vollasturen. TNO gebruikt voor Nederland voorlopig 172 gebruiksuren als vereenvoudiging voor de vollasturen. Het rapport zegt dat meer onderzoek nodig is om die verhouding te bepalen.

Deze eigen sommen gebruiken steeds 3,5 kW koelvermogen. De SEER 6,7 komt uit het TNO-voorbeeld; SEER 8 uit het voorbeeld van Technische Unie. De tabel is afgerond op hele kWh en bevat alleen koelen, zonder ruststand.

De 110 uur is het uitgangspunt van Milieu Centraal: gemiddeld 20 gebruiksdagen, ruim vijf uur per dag. TNO vindt gemiddeld 172 uur gebruik bij Nederlandse huishoudens met een vaste airco en neemt dat voorlopig over als vollasturen. Het scenario van 300 uur sluit aan op de veelgebruikers bij Milieu Centraal. In deze eigen tabel behandelen we alle drie de aantallen als vollasturen; dat is een aanname.

Technische Unie rekent zelf met 3,5 kW, SEER 8 en 500 uur: 1.750 kWh aan koeling, gedeeld door 8, levert ongeveer 220 kWh elektriciteit op.

Ruststand betekent dat het toestel niet koelt, maar wel stroom krijgt en verbruikt. Technische Unie noemt 2 tot 5 W, omgerekend 17 tot 44 kWh per jaar per unit. TNO berekent voor twee voorbeeldtoestellen 8,6 en 26 kWh ruststand per jaar. Bij het eerste voorbeeld wordt ongeveer 90 kWh koelen plus 8,6 kWh ruststand afgerond 99 kWh per jaar.

Gebruik de som als schatting. Volgens Technische Unie kan werkelijk verbruik tot 30 procent afwijken van het nominale verbruik.

Meer uren koelen vergroot het jaarverbruik. Een hogere SEER duidt op efficiënter koelen over het seizoen. Ook het vermogen en het verbruik tijdens ruststand tellen mee.

Volgens het TNO-voorbeeld binnen één serie gebruikt het toestel van 3,5 kW jaarlijks 71 procent meer stroom dan dat van 2,0 kW: 99 tegenover 58 kWh. Dat is een vergelijking van die twee uitvoeringen, geen algemene toeslag voor elk groter toestel.

In de vergelijking van TNO heeft de buitentemperatuur meer invloed op de efficiëntie dan draaien op een deel van het vermogen. Zon en warmte die je binnenlaat vergroten bovendien de hoeveelheid warmte die je moet wegkoelen.

Een jaarcijfer krijgt pas betekenis met de aannames ernaast. Hieronder staan de voorbeelden van de bronnen, dus geen vier metingen aan hetzelfde toestel.

Eigen berekening: 80 gedeeld door 110 is ongeveer 0,73 kWh per gebruiksuur bij Milieu Centraal. De 99 kWh uit het TNO-voorbeeld gedeeld door 172 geeft ongeveer 0,58 kWh per uur, inclusief de meegerekende jaarlijkse ruststand. Dit zijn omrekeningen van jaarcijfers, geen voorspelling voor een afzonderlijk uur.

De uren verschillen, net als het vermogen, de efficiëntie en de aanname over hoe hard het toestel draait. Eén juist jaargetal voor iedere airco bestaat daardoor niet. Met je eigen uren rekenen geeft een bruikbaarder vertrekpunt.

De volledige methode staat in het TNO-rapport over vaste airco’s (Nederlands). Het andere gebruiksscenario staat bij ANWB over het stroomverbruik van airco’s (Nederlands).

Mobiele airco kort vergeleken

Bij 110 uur noemt Milieu Centraal 110 kWh voor mobiel tegenover 80 kWh voor single split; voor multi split, met meerdere kamers, is dat 180 kWh. Volgens die bron koelt single split beter en vraagt het per uur minder stroom dan mobiel. ANWB noemt bij zijn situatie van 240 uur ongeveer 350 kWh voor mobiel tegenover 240 kWh voor split. De Consumentenbond over een zuinige airco kiezen (Nederlands) ontraadt mobiele airco’s vanwege hun lagere efficiëntie en kleinere koelvermogen. Deze gids gaat verder over vaste split-airco’s.

Verwarmen telt apart mee

Gebruik je de airco ook als verwarming, dan komt winterverbruik bij het koelen; ANWB noemt daarvoor als ruwe schatting ongeveer 1 kWh per uur in normale stand. Het label vermeldt daarvoor ook SCOP.

Label vergelijken en werkelijk verbruik meten

Op het energielabel vind je koelvermogen in kW, energieverbruik in kWh per jaar en SEER. Vergelijk de jaarlijkse kWh en de SEER van toestellen. Een hogere SEER wijst op een beter seizoensrendement. Labelcijfers zijn een indicatie onder testomstandigheden; Technische Unie noemt daarbij 35 graden buiten en 27 graden binnen.

Voor werkelijk verbruik kun je een kWh-meter in de voeding laten plaatsen of gegevens van de slimme meter gebruiken. Laat werk aan een vaste aansluiting door de installateur uitvoeren.

Deze vijf gebruikstips volgen de adviezen van Milieu Centraal voor airco’s (Nederlands):

• Beperk de zonnewarmte overdag met gesloten zonwering en gordijnen.
• Stop met koelen zodra het niet nodig is. Kies de kamer waar je verblijft en houd de deur daarvan dicht.
• Kies een temperatuur die maar enkele graden onder de buitentemperatuur ligt, in plaats van heel koud.
• Laat de leidingen isoleren en vraag de installateur de isolatie buiten na te kijken.
• Spreek af dat de split-airco regelmatig wordt schoongemaakt.

Laat een split-airco plaatsen door een deskundig bedrijf met een monteur met F-gassendiploma en bespreek deze vragen met een van de airco-installatiebedrijven in en rond Roermond:

1. Welk opgenomen vermogen en welke SEER heeft dit toestel?
2. Hoeveel kWh per jaar vermeldt het label?
3. Welk ruststandverbruik moet ik erbij tellen?
4. Waar komt de buitenunit en hoe wordt die geplaatst?

Wil je voorstellen vergelijken, vermeld dan je verwachte gebruik bij het aanvragen van airco-offertes.